GAWĘDY O SZTUCE BOŻENY FABIANI
Opowieści wyłaniające się z obrazów są najpiękniejszymi historiami. Potrafią nie tylko ukazać piękno artysty, który je stworzył czy też plastyczną, wizualną część widoczną przecież od razu, ale przede wszystkim przenoszą w czasie i miejscu. Otwierają kurtynę, za którą czeka świat bogaty w najpiękniejsze barwy, kształty, podania, legendy, bajki i zdarzenia.
Rozmowy o sztuce dawnej zawsze przynoszą ukojenie. Wyciszają, pozwalają spojrzeć na przeszłość z innej perspektywy, a co więcej okazują się pomocne w rozumieniu rzeczywistości.
LEKTURA
Lektura Gawęd o sztuce należy właśnie do tych niezwykłych chwil, kiedy człowiek przenosi się do cudownego świata zaklętego w malarskiej przestrzeni. Na szczęście nie musi odkrywać ich sam, gdyż z pomocą przychodzi wybitny historyk sztuki – Bożena Fabiani.
Kobieta, której głos zapewne znacie z radiowego programu W stronę sztuki, gdzie od ponad dwudziestu lat (jak ten czas leci) opowiada o sztuce dawnej. Te krótkie audycje stają się niezwykłym czasem dla słuchacza. Głos opowiadającej jest zawsze stonowany, dykcja idealna, a same historie niesamowicie wciągające. Autorka jest bowiem postacią znaną w kręgach humanistycznych (dzięki swych audycjom i książkom na szczęście grono wielbicieli co chwila powiększa się). Należy do pokolenia historyków sztuki patrzących na sztukę jak na żywy organizm. Zajmuje się od lat 70-tych ubiegłego wieku kulturą rzymską, renesansową, barokową, historią Warszawy. Ma na swym koncie wiele publikacji z tego zakresu. Ale co ciekawe zajmuje się także tłumaczeniami oraz poezją. Może właśnie dlatego jej opowieści o sztuce są tak wciągające? Może ten poetycki styl będący jednocześnie niezwykle czytelnym tak przemawia do czytelników?
AUTORKA
Bożena Fabiani od kilku lat raczy nas swoimi Gawędami. Są to całkowicie subiektywne wybrane dzieła, które autorka po prostu bardzo lubi i ceni. Niekoniecznie ułożone są chronologicznie choć trzeba zaznaczyć, że każda z książek ma swój przedział czasowy. Dlatego mamy:
Gawędy o sztuce XIII-XV wiek, Dalsze Gawędy o sztuce VI – XX wiek, Dalsze Gawędy o sztuce XVII wiek, Gawędy o sztuce sakralnej.
Wszystkie pisane z tą samą pasją i namiętnością miłośnika sztuki. Autorka pisze tak, jak mówi: z pełną erudycją, jasnością, klarownością dobrego pedagoga. Wyjaśnia przy tym wszystkie terminy, które dla nieprofesjonalnego czytelnika mogłyby nieść ze sobą trudność.
Zamykany ołtarz, zwany retabulum – co to znaczy, skąd to się wzięło? Kiedyś, kiedyś był to podręczny mebel stojący zaraz za stołem ofiarnym, ołtarzem i stawiano na nim przedmioty niezbędne w sprawowaniu liturgii.
Pisze niekiedy jak do dziecka, które wymaga przewodnika po świecie tekstu. Opisuje obrazy wędrując po nich jak po planszy. Zaprasza do środka historii wymalowanej przez malarza, ale nie zapomina o samym twórcy. Biografie artystów częstokroć poparte jej własnymi badaniami są przenikliwe. Jej bohaterowie to mistrzowie znani jak i ci nieco zapomniani, których sława przez wieki przygasła i na nowo wymaga odkrycia. Bożena Fabiani ma doskonale opanowany warsztat metodologiczny, toteż wiedza, która wypływa z jej tekstów jest doskonale wchłaniana przez czytelnika.
DLA KOGO?
To nie są książki tylko dla zawodowców. Mogą być podarowane każdemu, kto po pierwsze lubi sztukę, po drugie interesuje się historią, a po trzecie lubi dobrą literaturę. Można je bowiem potraktować jako bardzo dobrą lekturę, której każdy rozdział przeniesie nas w świat zupełnie odmienny od poprzedniego. Ja polecam delektować się nimi rozdział po rozdziale. Jest tam dużo wiedzy, postaci, wydarzeń. Ale jak pisałam wcześniej, nie będziecie zdezorientowani. Poczujecie błogość zatapiając się w opowieści Fabiani.
Gawędy są bardzo estetycznie wydane, a format a5 książki pomieścił także ilustracje, którymi możemy cieszyć wzrok. Choć jak sama autorka pisze:
[…] przypominam, że przy lekturze tej książki nad wyraz pomocny jest Internet i cudownie jest powiększać dowolnie obrazy na ekranie monitora, i tak jej oglądać w trakcie lektury.
Dlaczego? Ponieważ tyle szczegółów poszczególnych dzieł Fabiani nam zdradza.
Nie pozostaje mi więc nic innego, jak zaprosić Was do świata historii sztuki widzianego oczami Bożeny Fabiani.
Gawędy zostały wydane przez Wydawnictwo Naukowe PWN, któremu dziękujemy za egzemplarz recenzencki.
